I ka lā o ka World Lung Cancer Day (ʻAukake 1), e nānā kākou i ke kāohi ʻana i ka maʻi kanesa o ka māmā.
ʻO ka pale ʻana i nā kumu pilikia a me ka hoʻonui ʻana i nā kumu palekana e kōkua paha i ka pale ʻana i ka maʻi kanesa o ka māmā.
ʻO ka pale ʻana i nā mea pilikia o ka maʻi kanesa e kōkua paha i ka pale ʻana i kekahi mau maʻi kanesa. ʻO nā mea pilikia e pili ana i ka puhipaka, ka momona, a me ka lawa ʻole o ka hoʻoikaika kino. ʻO ka hoʻonui ʻana i nā mea pale e like me ka haʻalele ʻana i ka puhipaka a me ka hoʻoikaika kino e kōkua pū i ka pale ʻana i kekahi mau maʻi kanesa. E kamaʻilio me kāu kauka a i ʻole kekahi loea mālama ola e pili ana i ke ʻano e hoʻemi ai i kou pilikia o ka maʻi kanesa.
Eia nā kumu pilikia no ka maʻi ʻaʻai māmā:
1. Puhi paka, cigar, a me ka paipu
ʻO ka puhi paka ka mea nui loa no ka maʻi kanesa o ka māmā. ʻO ka cigarette, cigar, a me ka puhi paipu e hoʻonui i ka pilikia o ka maʻi kanesa o ka māmā. ʻO ka puhi paka ke kumu o kahi 9 mai 10 mau hihia o ka maʻi kanesa o ka māmā i nā kāne a ma kahi o 8 mai 10 mau hihia o ka maʻi kanesa o ka māmā i nā wahine.
Ua hōʻike ʻia nā noiʻi ʻaʻole e hoʻemi ka puhi ʻana i nā cigarette haʻahaʻa ke kē a haʻahaʻa ka nikotine i ka pilikia o ka maʻi ʻaʻai māmā.
Ua hōʻike pū ʻia nā haʻawina e piʻi ana ka pilikia o ka maʻi ʻaʻai māmā mai ka puhi ʻana i nā cigarette me ka nui o nā cigarette i puhi ʻia i kēlā me kēia lā a me ka nui o nā makahiki i puhi ʻia ai. ʻO ka poʻe puhi paka he 20 mau manawa ka nui o ka pilikia o ka maʻi ʻaʻai māmā i hoʻohālikelike ʻia me ka poʻe puhi ʻole.
2. Uahi lua
ʻO ka ʻike ʻia ʻana o ka uahi paka lua he mea ia e pilikia ai i ka maʻi kanesa o ka māmā. ʻO ka uahi lua ka uahi e puka mai ana mai kahi cigarette e ʻā ana a i ʻole kekahi huahana paka ʻē aʻe, a i ʻole i hoʻopuka ʻia e ka poʻe puhi paka. ʻO ka poʻe e hanu ana i ka uahi lua, ua ʻike ʻia lākou i nā mea hoʻoulu maʻi like me ka poʻe puhi paka, ʻoiai ma nā ʻāpana liʻiliʻi. ʻO ka hanu ʻana i ka uahi lua ua kapa ʻia ʻo ka puhi paka ʻole a i ʻole ka puhi paka passive.
3. Moʻolelo ʻohana
ʻO ka loaʻa ʻana o kahi moʻolelo ʻohana o ka maʻi ʻaʻai māmā he mea pilikia ia no ka maʻi ʻaʻai māmā. ʻO ka poʻe me kahi ʻohana i loaʻa i ka maʻi ʻaʻai māmā, ʻelua paha ka nui o ka loaʻa ʻana o ka maʻi ʻaʻai māmā ma mua o ka poʻe ʻaʻohe ʻohana i loaʻa i ka maʻi ʻaʻai māmā. No ka mea, ʻo ka puhipaka e laha pinepine i loko o nā ʻohana a ua pili nā lālā o ka ʻohana i ka uahi lua, he mea paʻakikī ke ʻike inā paha ka piʻi ʻana o ka pilikia o ka maʻi ʻaʻai māmā mai ka moʻolelo ʻohana o ka maʻi ʻaʻai māmā a i ʻole mai ka pili ʻana i ka uahi o ka paka.
4. Ka maʻi HIV
ʻO ka loaʻa ʻana o ka maʻi pale ʻole kanaka (HIV), ke kumu o ka maʻi pale ʻole i loaʻa (AIDS), ua pili pū me ka nui o ka pilikia o ka maʻi kanesa māmā. ʻO ka poʻe i loaʻa i ka maʻi HIV, ʻoi aku ka nui o ka pilikia o ka maʻi kanesa māmā ma mua o ka poʻe i loaʻa ʻole i ka maʻi. ʻOiai ʻoi aku ka nui o ka puhipaka i ka poʻe i loaʻa i ka maʻi HIV ma mua o ka poʻe i loaʻa ʻole i ka maʻi, ʻaʻole maopopo inā ʻo ka nui o ka pilikia o ka maʻi kanesa māmā mai ka maʻi HIV a i ʻole ka hōʻike ʻia ʻana i ka uahi o ka cigarette.
5. Nā kumu pilikia kaiapuni
- Ka ʻike ʻia ʻana o ka radiation: ʻO ka ʻike ʻia ʻana i ka radiation he mea pilikia ia no ka maʻi kanesa o ka māmā. ʻO ka radiation bomb atomic, ka radiation therapy, nā hoʻāʻo kiʻi, a me ka radon nā kumu o ka ʻike ʻia ʻana o ka radiation:
- Ka pāhawewe ʻana o ka pōkā ʻātoma: ʻO ka hoʻopili ʻia ʻana i ka pāhawewe ma hope o ka pahū ʻana o ka pōkā ʻātoma e hoʻonui ai i ka pilikia o ka maʻi kanesa o ka māmā.
- Lapaʻau radiation: Hiki ke hoʻohana ʻia ka lāʻau radiation i ka umauma e mālama i kekahi mau maʻi kanesa, me ke kanesa umauma a me ka lymphoma Hodgkin. Hoʻohana ka lāʻau radiation i nā kukuna x, nā kukuna gamma, a i ʻole nā ʻano radiation ʻē aʻe e hoʻonui ai i ka pilikia o ka maʻi kanesa māmā. ʻO ke kiʻekiʻe o ka nui o ka radiation i loaʻa, ʻoi aku ka kiʻekiʻe o ka pilikia. ʻOi aku ke kiʻekiʻe o ka pilikia o ka maʻi kanesa māmā ma hope o ka lāʻau radiation i nā poʻe maʻi e puhipaka ana ma mua o ka poʻe ʻaʻole puhipaka.
- Nā hoʻāʻo kiʻi: ʻO nā hoʻāʻo kiʻi, e like me nā scan CT, e hōʻike i nā mea maʻi i ka radiation. ʻO nā scan CT spiral haʻahaʻa e hōʻike i nā mea maʻi i ka radiation liʻiliʻi ma mua o nā scan CT kiʻekiʻe. I ka nānā ʻana i ka maʻi ʻaʻai māmā, hiki i ka hoʻohana ʻana i nā scan CT spiral haʻahaʻa ke hōʻemi i nā hopena ʻino o ka radiation.
- Radon: He kinoea radioactive ka Radon e puka mai ana mai ka haki ʻana o ka uranium i loko o nā pōhaku a me ka lepo. Piʻi aʻe ia ma ka lepo, a kahe i ka lewa a i ʻole ka lako wai. Hiki i ka Radon ke komo i nā hale ma o nā māwae ma nā papahele, nā paia, a i ʻole ke kahua, a hiki ke hōʻiliʻili i nā pae o ka radon i ka hala ʻana o ka manawa.
Ua hōʻike ʻia nā haʻawina e hoʻonui ana nā pae kiʻekiʻe o ke kinoea radon i loko o ka home a i ʻole ka wahi hana i ka nui o nā hihia hou o ka maʻi kanesa māmā a me ka nui o nā make i hoʻokumu ʻia e ka maʻi kanesa māmā. ʻOi aku ka kiʻekiʻe o ka pilikia o ka maʻi kanesa māmā i nā mea puhi paka i hōʻike ʻia i ka radon ma mua o ka poʻe puhi ʻole i hōʻike ʻia iā ia. I ka poʻe i puhi ʻole, ma kahi o 26% o nā make i hoʻokumu ʻia e ka maʻi kanesa māmā ua pili i ka hōʻike ʻia ʻana i ka radon.
6. Ka ʻike ʻia ma kahi hana
Ua hōʻike ʻia nā haʻawina e hoʻonui ka ʻike ʻia ʻana o kēia mau mea i ka pilikia o ka maʻi kanesa o ka māmā:
- ʻAsepeso.
- ʻArsenika.
- Kromium.
- Nikala.
- Beryllium.
- Kadmium.
- Ke kā a me ka lehu.
Hiki i kēia mau mea ke hoʻoulu i ka maʻi kanesa o ka māmā i ka poʻe i hōʻike ʻia iā lākou ma ka wahi hana a ʻaʻole hoʻi i puhi paka. I ka piʻi ʻana o ka nui o ka hōʻike ʻana i kēia mau mea, piʻi pū ka pilikia o ka maʻi kanesa o ka māmā. ʻOi aku ka kiʻekiʻe o ka pilikia o ka maʻi kanesa o ka māmā i ka poʻe i hōʻike ʻia a puhi paka pū kekahi.
- Haumia o ka ea: Hōʻike nā noiʻi e hoʻonui ka noho ʻana ma nā wahi me nā pae kiʻekiʻe o ka haumia o ka ea i ka pilikia o ka maʻi ʻaʻai māmā.
7. Nā mea hoʻohui Beta carotene i nā mea puhi paka nui
ʻO ka lawe ʻana i nā mea hoʻohui beta carotene (nā pila) e hoʻonui i ka pilikia o ka maʻi kanesa māmā, ʻoiai hoʻi i nā mea puhi paka e puhi ana i hoʻokahi a ʻoi aku paha mau ʻeke i ka lā. ʻOi aku ka kiʻekiʻe o ka pilikia i nā mea puhi paka e inu ana ma ka liʻiliʻi hoʻokahi mea inu ʻona i kēlā me kēia lā.
Eia nā mea palekana no ka maʻi ʻaʻai māmā:
1. ʻAʻole puhi paka
ʻO ke ala maikaʻi loa e pale aku ai i ka maʻi ʻaʻai māmā, ʻo ia ka pale ʻana i ka puhipaka.
2. Ke hoʻōki nei i ka puhipaka
Hiki i nā mea puhi paka ke hoʻemi i ko lākou pilikia o ka maʻi kanesa māmā ma ka haʻalele ʻana. I nā mea puhi paka i mālama ʻia no ka maʻi kanesa māmā, ʻo ka haʻalele ʻana i ka puhi paka e hoʻemi i ka pilikia o nā maʻi kanesa māmā hou. ʻO ke aʻo ʻana, ka hoʻohana ʻana i nā huahana pani nicotine, a me ka lāʻau antidepressant ua kōkua i nā mea puhi paka e haʻalele no ka maikaʻi.
I ke kanaka i haʻalele i ka puhipaka, ʻo ka manawa kūpono e pale aku ai i ka maʻi ʻaʻai māmā e pili ana i ka nui o nā makahiki a me ka nui o ka puhipaka a ke kanaka a me ka lōʻihi o ka manawa mai ka haʻalele ʻana. Ma hope o ka haʻalele ʻana o ke kanaka i ka puhipaka no 10 mau makahiki, e emi ana ka pilikia o ka maʻi ʻaʻai māmā ma 30% a 60%.
ʻOiai hiki ke hoʻemi nui ʻia ka pilikia o ka make ʻana mai ka maʻi ʻaʻai māmā ma ka haʻalele ʻana i ka puhipaka no ka manawa lōʻihi, ʻaʻole loa e haʻahaʻa ka pilikia e like me ka pilikia o ka poʻe puhi ʻole. ʻO ia ke kumu he mea nui i ka poʻe ʻōpio ke hoʻomaka ʻole e puhipaka.
3. Ka emi ʻana o ka ʻike ʻana i nā kumu pilikia o ka wahi hana
ʻO nā kānāwai e pale aku i nā limahana mai ka pili ʻana i nā mea hoʻoulu maʻi kanesa, e like me ka asbestos, arsenic, nickel, a me chromium, e kōkua paha i ka hoʻohaʻahaʻa ʻana i ko lākou pilikia o ka loaʻa ʻana o ka maʻi kanesa māmā. ʻO nā kānāwai e pale ana i ka puhipaka ma kahi hana e kōkua i ka hoʻohaʻahaʻa ʻana i ka pilikia o ka maʻi kanesa māmā i hoʻokumu ʻia e ka uahi lua.
4. Ka emi ʻana o ka ʻike ʻana i ka radon
ʻO ka hoʻohaʻahaʻa ʻana i nā pae radon e hoʻemi paha i ka pilikia o ka maʻi kanesa māmā, ʻoiai i waena o ka poʻe puhi paka. Hiki ke hoʻemi ʻia nā pae kiʻekiʻe o ka radon i loko o nā hale ma ka hana ʻana i nā hana e pale ai i ka leakage radon, e like me ke sila ʻana i nā hale lua.
ʻAʻole maopopo inā e hōʻemi ana kēia mau mea i ka pilikia o ka maʻi kanesa o ka māmā:
1. ʻAi
Ua hōʻike kekahi mau noiʻi he haʻahaʻa ka pilikia o ka maʻi kanesa o ka māmā i ka poʻe e ʻai nui ana i nā huaʻai a i ʻole nā mea kanu ma mua o ka poʻe e ʻai haʻahaʻa ana. Eia nō naʻe, ʻoiai ʻaʻole i olakino ka poʻe puhi paka ma mua o ka poʻe puhi ʻole, he paʻakikī ke ʻike inā paha ka emi ʻana o ka pilikia mai ka ʻai olakino a i ʻole mai ka puhi ʻole ʻana.
2. Hana kino
Ua hōʻike kekahi mau noiʻi he haʻahaʻa ka pilikia o ka maʻi kanesa o ka māmā i ka poʻe hana kino ma mua o ka poʻe ʻaʻole. Eia nō naʻe, ʻoiai he ʻokoʻa nā pae o ka hana kino o ka poʻe puhi paka ma mua o ka poʻe puhi ʻole, he paʻakikī ke ʻike inā pili ka hana kino i ka pilikia o ka maʻi kanesa o ka māmā.
ʻAʻole e hōʻemi kēia mau mea i ka pilikia o ka maʻi kanesa o ka māmā:
1. Nā mea hoʻohui Beta carotene i nā mea puhi ʻole
Ua hōʻike ʻia nā haʻawina o ka poʻe puhi ʻole e hōʻemi ana ka lawe ʻana i nā mea hoʻopihapiha beta carotene i ko lākou pilikia o ka maʻi kanesa o ka māmā.
2. Nā mea hoʻohui huaora E
Ua hōʻike ʻia nā noiʻi ʻaʻole pili ka lawe ʻana i nā mea hoʻopihapiha huaora E i ka pilikia o ka maʻi kanesa o ka māmā.
Puna:http://www.chinancpcn.org.cn/cancerMedicineClassic/guideDetail?sId=CDR62825&type=1
Ka manawa hoʻouna: ʻAukake-02-2023




